Menu:
Debat in Enschede
1 mei 2010
Op 18 april jl nam onze secretaris, Leo Verhoef, deel aan een debat dat ter gelegenheid van de komende festiviteiten op 30 april werd gehouden. Het gespreksonderwerp was: “Oranje boven…..?: rol en betekenis van erfelijk koningschap binnen de democratie in deze tijd”.
Ongeveer 25 personen verkozen het bijwonen van dit debat boven de geneugten van bos en hei op deze eerste echt zomerse zondagmiddag van het jaar. Hiervan bleken slechts twee een min of meer monarchistische gezindheid te hebben; wat een signaal mag zijn dat republikeinen toch meer betrokken zijn bij democratische en maatschappelijke vraagstukken dan oranje-aanhangers.
De inleiding werd verzorgd door Gerard Aalders, waarbij zijn boek ‘de prins kan me nog meer vertellen’ leidraad was. Aan de hand daarvan toonde hij aan dat de rol en betekenis van het Nederlandse vorstenhuis, die van prins Bernhard in het bijzonder, bepaald niet zo indrukwekkend is en is geweest als sommige geschiedschrijvers ons willen doen geloven.
In het daarop volgende debat werden van republikeinse zijde de stellingen ingebracht: Het erfelijk koningschap is strijdig met artikel 1 van de Grondwet, en De privileges (zoals belastingvrijdom) van het koninklijk huis zijn strijdig met democratische beginselen. De opponent van monarchistische zijde (mevrouw Diet Boes, vice-voorzitter van de Oranjevereniging Enschede) verdedigde de stellingen: Een president is duurder dan een koning, en Het koningshuis als samenbindend element van de natie heeft meerwaarde.
De stellingen van ‘onze’ zijde behoeven voor ons, republikeinen, geen verdere verklaring. De verdedigster van de monarchie kon slechts tegenstribbelen dat er naast artikel 1 ook andere artikelen in de Grondwet staan die de positie van het koningshuis regelen. Tegen de essentie van het gestelde in artikel 1 had zij (uiteraard) geen verweer. Ook op het gegeven dat over de koninklijke inkomsten, hun (gigantisch) vermogen en nalatenschap geen belastingpenningen worden afgedragen kon de geachte opponent niet anders reageren dan ‘dat dat nou eenmaal zo geregeld is’. Niet erg overtuigend maar helaas wel wààr; het is aan het Nederlandse volk om via het parlement een einde te maken aan deze ondemocratische regelingen die doen denken aan de donkerste tijden van het absolutisme.
De eerste stelling van monarchistische zijde vereist een mate van creatief rekenen waar zelfs Gerrit Zalm niet toe in staat is. Als je bedenkt dat ook hij de meer dan € 100 miljoen van vorige jaren niet verder terug kan goochelen dan tot € 40 miljoen voor de begroting van dit jaar moet je toch van goeden huize komen om met droge ogen te verdedigen dat een president de schatkist meer zou kosten. En dan verkeren we nu nota bene nog in de ‘gunstige’ omstandigheid dat we maar drie leden van het koninklijk huis hoeven te onderhouden. Het kùnnen er ook zes zijn….. Ook het veel gebruikte argument dat de kosten van de monarchie worden terugverdiend door de zakelijke contacten die tijdens staatsbezoeken worden gelegd kan wegens gebrek aan vergelijkingsmateriaal niet worden aangetoond. Het zal u niet verbazen dat de vertegenwoordigster van de kroon dit onderwerp zo snel mogelijk wilde afsluiten.
Bij de behandeling van haar tweede stelling werd de welbekende emotionele band tussen vorst en volk van stal gehaald. Ons antwoord daarop is dat dit argument is achterhaald door de ontwikkeling van massacommunicatiemiddelen en daarmee de bewustwording van de bevolking. Hooguit kan worden gesteld dat de kleur ‘oranje’ een samenbindend element is bij internationale sportmanifestaties en bij de jaarlijkse feestelijkheden op vlooienmarkten en braderieën met als hoofdattractie de koninklijke familie in de rol van rondreizend variëté-gezelschap. Maar om daar de conclusie aan te verbinden dat hiermee de verbondenheid van het Nederlandse volk met het vorstenhuis tot uitdrukking wordt gebracht lijkt me ‘wishful thinking’. Niet voor niets heeft Beatrix 30 april gehandhaafd als feestdag; op 31 januari, haar eigen verjaardag, zou geen kip de straat op gaan…..
Hoewel het na het debat niet is gelukt de vice-voorzitter van de Oranjevereniging over te halen lid van het NRG te worden, heeft de republikeinse gedachte in Enschede wel een overwinning ‘op punten’ behaald.